Nieuwe spaartaks duurt nog jaren: dit zijn de gevolgen voor jouw portemonnee
Hoewel het niet van harte ging, heeft een meerderheid van de Kamer vandaag ingestemd met de vernieuwing van de spaartaks. Met het nieuwe stelsel betalen mensen belasting over hun werkelijke inkomsten uit het vermogen dat ze opbouwen. Daardoor betaalt iemand met een laag rendement minder belasting dan iemand met een hoog rendement.
"Het is fijn dat we naar iets beters gaan, het is alleen jammer dat het zo lang heeft moeten duren en dat we nu in een overgangsfase zitten", zegt Edwin Heithuis, hoogleraar fiscale economie aan de UvA. Het nieuwe stelsel gaat op zijn vroegst in 2028 in.
1. Waarom willen we van de 'oude' spaartaks af?
Sinds 2017 heeft de fiscus belasting geheven op een fictief rendement van mensen met veel spaargeld, aandelen en vastgoed (box 3). Er werd dus een aanname gedaan over het rendement dat mensen op hun vermogen behaalden. Ook werd gerekend met een fictieve verdeling van het vermogen over spaargeld en andere beleggingen (de 'vermogensmix').
Dat moest stoppen, oordeelde de Hoge Raad in 2021. Het zorgde er namelijk voor dat mensen in tegenvallende jaren belasting betaalden over een rendement dat zij nooit hadden behaald. In 2022 werd de zogeheten Herstel- en overbruggingswet ingevoerd om dit op te lossen. Maar ook deze wet werd door de Hoge Raad afgekeurd, omdat de wet nog steeds uitging van een verondersteld rendement.
2. Wat nou als je vermogen in box 3 hebt, of de afgelopen jaren had?
Voorlopig zit je nog aan het fictieve rendement vast. Wel moet je volgens de Hoge Raad rechtsherstel krijgen. Mensen die vermoeden dat ze in de afgelopen jaren te veel vermogensbelasting hebben betaald, kunnen sinds juli vorig jaar terecht bij de Belastingdienst. Ze hebben recht op compensatie als ze kunnen aantonen dat hun behaalde rendement lager ligt dan het fictieve rendement waarover ze belasting hebben betaald. Dat kost de staatskas miljarden euro's.
Diezelfde regeling moet ook voorkomen dat mensen de komende jaren te veel belasting betalen, totdat nieuwe wetgeving ingaat. Dat duurt nog even, op zijn vroegst 2028. Het fictieve rendement blijft dus tot die tijd gelden.
3. Hoe komt het fictief rendement tot stand?
Het fictief rendement wordt berekend door bijvoorbeeld te kijken naar in het verleden behaalde rendementen op de beurzen. "Ze gooien een aantal langjarige rendementen bij elkaar en daaruit rolt een fictief rendement", zegt belastingadviseur Lodewijk Derkman.
Ook is het percentage 'budgettair gedreven', dat wil zeggen dat het wordt gebruikt om de rijksbegroting rond te krijgen. "De overheidsbegroting moet rondkomen", zegt Derkman. Het fictief rendement dreigde om die reden voor dit jaar uit te vallen op 7,78 procent. Maar de Kamer hield dat tegen, waardoor het rendement toch lager uitviel, op 6 procent.
Miljardentegenvaller voor kabinet: Hoge Raad schiet fictief rendement volledig af
Het fictief rendement voor 2027 is nog niet officieel bekendgemaakt. Volgens de eigen berekening van belastingadviseur Cor Overduin zal dit uitkomen op 6,37 procent, zo liet hij weten tegenover RTL Z na eerdere berichtgeving in de Telegraaf.
De berekening van Overduin betreft het fictieve rendement op beleggingen en andere bezittingen. Er geldt een ander fictief rendement voor bijvoorbeeld inkomen op spaargeld. Omdat mensen met beleggen gemiddeld een hoger rendement halen, is het fictieve rendement hierop ook hoger.
Rekenvoorbeeld
In 2026 wordt uitgegaan van een fictief rendement van 6 procent. Iemand die 100.000 euro aan vermogen in spaargeld, aandelen en vastgoed heeft, moet dus over 6000 euro belasting betalen. Daarvan moet je 36 procent afdragen: 2160 euro.
In 2027 gaan we voor deze berekening uit van een fictief rendement van 6,37 procent. Als je verder de bovenstaande berekening volgt, kom je uit op een bedrag van 2293 euro.
Spaartaks zet Belastingdienst klem: herstelregeling is wel eerlijk, maar niet uitvoerbaar
4. Hoe gaat het nu verder?
Toch lijkt ook dit niet het eindstation te zijn voor vernieuwingen van de spaartaks. Een meerderheid van de Kamer heeft het nieuwe kabinet eerder deze week verzocht om uiterlijk op Prinsjesdag 2028 met een plan te komen voor nóg een hervorming.
In het nieuwe stelsel wordt belasting betaald over de waardestijging van het vermogen, ook als de bezittingen nog niet zijn verkocht. Maar de Kamer wil dat vermogenden pas belasting betalen over de winst zodra zij hun beleggingen verkopen. Dat moet voorkomen dat ze belasting betalen over geld dat ze nog niet hebben.
"Als het nieuwe stelsel als een tijdelijk overgangsregime wordt beschouwd, moet de Belastingdienst straks weer opnieuw allemaal wijzigingen doorvoeren. Dat kan beter in één keer", zegt hoogleraar Heithuis.
Nieuwe spaartaks: mooi voor spaarders, balen voor beleggers. Je ziet het in deze video.
