Aanpak knelpunt nummer 1 fors vertraagd en duurder: nog jaren fileleed op en rond A27

Grootste obstakel is de aanpak van de Merwedebrug bij Gorinchem. De brug stamt uit 1961 en is toe aan vervanging, net als talloze andere bruggen, viaducten en tunnels in het wegennet. Niet alleen voor de veiligheid, maar ook omdat de brug de flessenhals vormt in de A27, een van de belangrijkste verkeersaders van en naar het zuiden. 

Of je nu de top 10 knelpunten van de ANWB van 2023, 2024 of 2025 erbij pakt: op nummer 1 staat de A27 richting het zuiden, tussen Lexmond en Werkendam. Ook dit jaar staat de weg op nummer 1 in de ANWB-top 10, zegt Heleen de Geest van ANWB Verkeersinformatie.

Al jaren groot knelpunt

En in de top 10 trajecten met veel files van Rijkswaterstaat, die op een andere manier wordt samengesteld dan die van de ANWB, stond het traject in 2025 op plek 9. "Vooral de file in de avondspits is heel hardnekkig", zegt De Geest. In de ochtend is het ook vaak raak, de andere kant op. 

Het traject staat hoog op de prioriteitenlijst van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Waar veel infrastructuurprojecten tijdelijk in de ijskast staan, geldt dat niet voor de aanpak van de 47 kilometer snelweg tussen Utrecht en Breda, meldde VVD-minister Vincent Karremans (Infrastructuur en Waterstaat) onlangs aan de Tweede Kamer.

Plan uit 2015

De eerste serieuze plannen om het traject tussen Hooipolder en Houten aan te pakken, stammen uit 2015. Indertijd zou de klus met een budget van 787 miljoen euro uiterlijk in 2025 geklaard moeten zijn. Dat gaat allemaal niet lukken, blijkt óók uit de brief van Karremans. 

Dat komt omdat is onderschat hoe ingewikkeld de klus is, en omdat het stuk snelweg in slechtere staat is dan gedacht, schrijft Karremans. Er is daarom extra geld nodig, boven op de 3 miljard waarvoor het project inmiddels al in de boeken stond. Daar komt nog eens zo'n 2 miljard euro bij, bevestigt een woordvoerder van Rijkswaterstaat na vragen van RTL Nieuws. 

Zeker 2 miljard extra nodig

Vooral de bouw van een nieuwe brug over de Merwede wordt duurder en duurt langer. De huidige Merwedebrug wordt namelijk vervangen door twee nieuwe bruggen. De westelijke is naar verwachting in 2031 klaar.

Na 2031 is de hinder ook nog niet voorbij: eerst moet aan beide zijden van de brug aan de weg gewerkt worden om de oostelijke brug te kunnen aansluiten. Ook de huidige brug moet worden afgebroken. Wanneer deze klussen klaar zijn, kan Rijkswaterstaat niet zeggen. "Dat is koffiedik kijken", aldus een woordvoerder. Ook op de site van het project staat geen einddatum. 

De megaklus zal de komende jaren nog tot in de verre omtrek voor files en sluipverkeer zorgen. Bijvoorbeeld dit weekend. En zes weken tussen 22 juni en begin augustus. Dan zijn delen van de A27 afgesloten voor verkeer.

Sluipverkeer

En dat merken ze ook in de Brabantse gemeente Altena, waar onder meer Almkerk, Hank, Nieuwendijk en Werkendam onder vallen. De dorpen hebben al jaren last van sluipverkeer dat probeert om files op de A27 te vermijden. 

"Ik baal er echt van dat het zo lang duurt", zegt wethouder Hans Tanis (mobiliteit) van de gemeente Altena." Toch is hij wel blij dat de minister onlangs heeft bevestigd dat de A27 wordt aangepakt, volgens het oorspronkelijke plan, zodat uiteindelijk de problemen verholpen worden.

In de gemeente proberen ze de overlast van sluipverkeer in te perken. Bijvoorbeeld met wegversmallingen, (tijdelijke) inrijverboden en tractorsluizen. Dat zijn obstakels waar landbouwvoertuigen en fietsers wél langs kunnen, maar auto's niet.

Dagelijks wordt de brug door gemiddeld zo'n 107.000 voertuigen gebruikt. "En die moeten natuurlijk verdeeld worden over andere wegen als er aan de weg gewerkt wordt", legt De Geest uit. 

Waterbedeffect

Dat levert een nieuw probleem op, weten ze in de regio. "Als de A27 dichtslibt, zit de A2 ook meteen dicht", vertelt transportondernemer Ewout van Wijk. Een groot deel van de 550 vrachtwagens van het gelijknamige familiebedrijf schuift dagelijks 'aan in de file'. "Er is niet omheen te werken: er zijn maar twee uitvalswegen richting het noorden van het land." 

Ook al is het zomer, de afsluitingen vanwege werkzaamheden 'doen ons echt pijn'. Hij schat de schade op een half miljoen per jaar. Zijn vader ijverde tientallen jaren geleden al voor zes rijbanen (in plaats van de huidige vier, red.), vertelt hij. 

"We weten heus wel dat even pijn lijden erbij hoort", vervolgt Van Wijk. Maar zijn geduld begint wel op te raken. "Vijf jaar geleden kregen we te horen: het gaat nu echt gebeuren. Maar nu gaat het weer langer duren." Ook in de gemeente Altena zijn ze niet blij met de vertraging. "Het is eigenlijk niet uit te leggen dat zo'n project al meer dan twintig jaar op tafel ligt", aldus wethouder Tanis.

'Rekening voor de bv Nederland'

Die rekening komt uiteindelijk op het bord van 'de bv Nederland', aldus Van Wijk. "Wij kunnen minder snel leveren, en dat betalen we uiteindelijk allemaal met z'n allen in de supermarkt." 

Een alternatief is er alleen niet, aldus De Geest. "Dergelijke grootschalige projecten moeten gebeuren. Hoe langer je wacht, hoe duurder het wordt en hoe groter de economische schade uiteindelijk", aldus De Geest. "Dus even doorbijten, maar dan heb je ook wat." 

De komende jaren zal onderhoud op meer wegen voor vertraging zorgen, vertelt verslaggever Floortje van Gameren.