Airco rukt op in Nederlandse huizen, maar experts waarschuwen voor keerzijde

Eva Stache, architect en onderzoeker aan de TU Delft, benadrukt dat ze mensen die een airco in huis halen begrijpt. "Natuurlijk, boven de 30 graden functioneren we minder en we willen natuurlijk niet omvallen vanwege de hitte." 

Maar toch denkt ze dat Nederlanders de warmte op een efficiëntere manier te lijf kunnen gaan. "Airco's zijn een oplossing voor een aantal uren, maar niet voor jaren. Ze zijn een noodoplossing en het kortetermijnsymptoom van een probleem dat op de lange termijn niet wordt opgelost, namelijk klimaatopwarming."

Vicieuze cirkel

"Een airco is niet duurzaam en verergert het probleem." Ze legt uit dat warmte uit een huis wordt gehaald en vervolgens naar buiten wordt gepompt. Deze verplaatsing van hitte zorgt ervoor dat het buiten weer warmer wordt. Vooral in steden. "Zeker als iedereen een airco neemt." Ze spreekt van een vicieuze cirkel. 

 

En dat de airco aan terrein de afgelopen jaren wint, bewijzen de cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Maar ook de afgelopen dagen loopt het storm, ziet Techniek Nederland. De vraag is sinds vorige week 'explosief gestegen', aldus de installatie-brancheorganisatie. 

Eind dit jaar zullen naar verwachting tussen de 2,4 en 2,5 miljoen airconditioners in Nederland zijn geïnstalleerd, voorspeelt Techniek Nederland Ongeveer 80 procent daarvan (rond de twee miljoen) bevindt zich in woningen. De rest is te vinden in kantoren.

Stigma 

Filosoof Maarten Boudry schreef eerder deze week in de Volkskrant dat er in Europa en Nederland een stigma hangt rondom het gebruik van airco's. Waar airco's in de Verenigde Staten en Japan inmiddels als normaal worden beschouwd, is er in Europa wat meer terughoudendheid op het gebruik van airco's in huizen. Dit kost volgens hem hier veel meer hittedoden. 

De cijfers van het CBS laten dus zien dat het Europese en het Nederlandse stigma ten aanzien van airco's, als het er is, aan het verdwijnen is. 

De drang van mensen en bedrijven om een airco te nemen zegt dat Nederland nog niet lang ver genoeg is op het gebied van omgaan met hitte, meent Stache. Volgens haar zijn 'de klassiekers' heel effectief. Ze legt uit dat buitenzonwering (dus niet binnenzonwering) zonnestralen buiten houdt en dat het helpt om 's ochtends alles potdicht te doen en 's avonds, wanneer het koeler is, weer alles open te gooien. 

Maar meer groen is volgens haar de duurzaamste en efficiëntste oplossing. "En dat zeg ik niet uit natuurliefhebberij. Bomen en struiken zorgen voor echt voor heel veel verkoeling." 

 

De wetenschapper wordt bijgestaan door Simone Tresoor van Milieu Centraal. Zij spreekt van de vier 'eren': isoleren, ventileren, zon weren en groen integreren. "Mensen moeten ook nadenken over de lange termijn."

Nu is het natuurlijk niet zo dat een plant of struik die vandaag geplant wordt de volgende dag al kan dienen als bron voor kou. Daarom verlangt Stache naar actie van de overheid. "Rol serieuze campagnes uit bijvoorbeeld. Burgers moeten nadrukkelijker gewezen worden op het belang van groen." Dwang heeft volgens haar niet veel effect. 

Versteende tuinen 

Ze ziet wél dat gemeenten actie ondernemen en (binnen)steden vergroenen. Maar er is volgens haar nog veel winst te behalen in tuinen. Recente cijfers van verzekeraar Centraal Beheer laten zien dat Nederlandse tuinen gemiddeld voor bijna de helft versteend zijn. Een vijfde bestaat voor meer dan driekwart uit stenen. Dit onderzoek is gebaseerd op ongeveer vijf miljoen tuinen.

Centraal schrijft ook dat groenere tuinen beter regenwater kunnen opnemen en voor meer verkoeling zorgen. 

 

Maar op een boom kun je geen gewenste temperatuur voor in je huis instellen en op een airco wel. "De kou van een airco kun je niet nabootsen inderdaad", geeft Stache toe. Ze voegt eraan toe dat het niet goed is om de airco te koud te zetten. Grote verschillen tussen binnen- en buitentemperatuur zijn volgens haar slecht voor de gezondheid. 

Net zoals de bacteriën als een airco niet regelmatig wordt schoongemaakt. Daarnaast zegt ze dat synthetisch koudemiddel dat gebruikt wordt in airco's soms weglekt en veel schadelijker is voor het milieu dan CO2. Dit wordt bevestigd door Tresoor van Milieu Centraal. "Natuurlijke koudemiddelen zoals propaan zijn beter."

Over het hoge energieverbruik van airco's wil Tresoor ook nog wel wat kwijt. Volgens haar vreten ze stroom en worden ze vaak 's avonds en 's nachts gebruikt. "Juist als de zon niet schijnt, waardoor ze niet op groene stroom draaien."

Lang wachten

Ondanks alles toont de medewerker van Milieu Centraal ook begrip voor mensen die nu een airco kopen. "We begrijpen dat warmte vervelend is en in sommige huizen nog ergens erger is. Maar een airco is een quick fix. We zeggen daarom ook niet dat Nederlanders geen airco moeten gebruiken, maar we roepen wel op om het slim te doen." 

Een airco kan overigens ook gebruikt worden om het huis te verwarmen in de winter. Dat scheelt weer gas, zegt Tresoor.  

Degenen die vanwege de hitte nu graag een airco willen, moeten vanwege de drukte bij de installateur deze hittegolf zien te overleven en geduld hebben. Bij bijvoorbeeld installateur Marcel Kiekebos uit Staphorst moet je zes weken wachten als je nu een airco bestelt. 

Steden openen koelteplekken voor wie thuis de hitte niet aankan