Belastingvoorstel Hoekstra kan Nederland 8 miljard per jaar kosten

Dat schrijven twee Leidse hoogleraren belastingrecht, Jan van de Streek en Jan Vleggeert, in een artikel dat volgende week verschijnt in een vakblad voor fiscalisten. 

Meer investeren

Het voorstel van Hoekstra is bedoeld om het veel makkelijker (en goedkoper) te maken om binnen de EU in andere landen te investeren. Dat moet zorgen voor meer innovatie en economische groei.

Drie onderdelen van het plan springen eruit:

• Een verbod op het heffen van dividendbelasting op dividend (winstuitkering) dat Nederlandse beursbedrijven uitkeren aan bedrijven in een ander EU-land.
• Geen winstbelasting meer over dividend dat Nederlandse bedrijven ontvangen uit andere EU-landen.
• Bedrijven mogen veel meer rentekosten aftrekken van hun winst.

Van 10 procent...

Die eerste twee punten hangen nauw samen. Kort en goed schrijven de Europese regels nu voor dat als een bedrijf een belang heeft van 10 procent of meer in een ander bedrijf in een ander EU-land, winstuitkeringen (dividend) moeten worden vrijgesteld van belastingen.

In Nederland hebben wij daarvoor zelfs een grens van 5 procent, die geldt voor zowel binnenlandse als buitenlandse beleggers. Het idee daarachter is namelijk dat het bedrijf waarin je belegt dan een dochteronderneming is, en dat over de winst die dat bedrijf maakt al belasting is betaald. Als die winst nog eens belast wordt bij het 'moederbedrijf' wordt dezelfde winst dus twee keer belast.

Naar nul

Maar als de EU die drempel naar nul verlaagt, en dus zegt dat iedere belegging in een andere lidstaat vrijgesteld moet zijn van dividendbelasting, dan kan die hele belasting net zo goed worden afgeschaft. Alle Nederlandse beleggers kunnen betaalde dividendbelasting namelijk al verrekenen in hun belastingaangifte (dus betalen netto niks). Alleen buitenlandse beleggers met een klein aandelenbelang (minder dan 5 procent) kunnen dat niet. 

Als bij buitenlandse beleggers geen dividendbelasting meer geheven kan worden, kost dat de schatkist structureel zo'n 4 miljard euro per jaar, rekenen de hoogleraren voor. De regels moeten eigenlijk alleen gaan gelden voor winstuitkeringen aan bedrijven, maar de verwachting is dat ook voor vrijwel alle particuliere beleggers door banken en brokers eenvoudig constructies worden opgezet om de dividendbelasting te omzeilen.

Box 3 uitgehold

De andere kant hiervan is dat dividend dat Nederlandse bedrijven ontvangen uit hun beleggingen in andere EU-landen, straks vrijgesteld moet worden van winstbelasting. In dat geval zal dit ook gaan gelden voor binnenlandse beleggingen, want anders wordt het voor Nederlanders aantrekkelijker om buitenlandse aandelen te bezitten dan Nederlandse. Gevolg: beleggen via een bv wordt straks in feite belastingvrij tot het moment dat je het geld aan jezelf uitkeert.

Dat legt dan weer een bommetje onder de plannen van het kabinet voor de belasting in box 3, zoals dat heet. Het plan, waar al jaren aan wordt gewerkt, is om het werkelijk rendement op aandelen voor particuliere beleggers straks te belasten tegen 36 procent.

De vrees bestond al dat veel mensen ervoor gaan kiezen om dan maar via een bv te gaan beleggen, maar dat effect zal alleen maar groter worden door de nieuwe Europese regels. De grove schatting is dat de 'vlucht naar box 2', waarin inkomsten uit een eigen bedrijf worden belast, de schatkist nog eens 1 miljard per jaar kost.

8 miljard in totaal

En dan is er nog de renteaftrek voor bedrijven. Bedrijven mogen betaalde rentekosten aftrekken van de winst, waardoor ze minder belasting betalen. Daar zit wel een maximum aan, van 24,5 procent.  Maar in het voorstel van de commissie moeten lidstaten veel meer renteaftrek gaan toestaan. 

Volgens de hoogleraren zal dat de staat nog eens 2 tot 3 miljard euro aan inkomsten schelen. Totale prijskaartje van het pakket van Hoekstra voor Nederland? 8 miljard per jaar, vanaf 2037, als alle maatregelen helemaal ingevoerd zijn.