Defensie wil minder uitgeven in de VS, maar koopt juist meer van Amerikanen

Dat blijkt uit antwoorden van minister van Defensie Dilan Yesilgöz en staatssecretaris Derk Boswijk, die onlangs naar de Tweede Kamer zijn gestuurd. Meerdere partijen willen opheldering van het kabinet over de gang van zaken.

Minder Amerika

Vanaf de start van het nieuwe kabinet was duidelijk dat er een andere wind moet gaan waaien, nu Nederland er niet meer van op aan kan dat de belangen van de VS en Europa hetzelfde zijn. 

Maar veel van de beste en meest-geavanceerde wapens, zoals F35's en Patriot-luchtafweergeschut, komen uit de VS. In het coalitieakkoord spraken de partijen al af de afhankelijkheid van de VS op het gebied van defensie te verkleinen.

Maar voorlopig wil dat nog niet lukken. In de eerste vijf maanden van dit jaar kocht Defensie juist veel meer in bij de Amerikanen dan de afgelopen jaren. Bijna 32 procent van het geld dat Defensie uitgaf aan materieel, ging naar bedrijven in de VS. In 2025 was dit slechts 12,8 procent en in 2024 9,5 procent. 

Tegelijkertijd krompen de uitgaven aan Nederlandse en Europese bedrijven juist flink. Van 77,5 procent in 2025 naar 59 procent in de eerste 5 maanden van dit jaar.

Schommelingen

Defensie wijst er in een reactie op dat de cijfers betrekking hebben op een vrij korte periode, en dus niet per se representatief zijn voor de grotere ontwikkelingen.

Defensie zet laserwapens in tegen dreiging van drones: hoe werkt het? (tekst gaat verder onder video):

"Trends kunnen vooral over langere perioden worden waargenomen, gezien contracteringen met een grotere financiële omvang kunnen zorgen voor schommelingen tussen verschillende jaren. Het vergelijken van individuele jaren kan daardoor een vertekend beeld geven, omdat verwerving van bijvoorbeeld duurdere wapensystemen een bovengemiddelde impact kunnen hebben op de bestedingen in dat jaar", laat een woordvoerder weten.

Verdere afhankelijkheid dreigt

Maar waar het kabinet bij de start nog klip en klaar opschreef dat het 'eenzijdige afhankelijkheid' van de VS op het gebied van defensie wil verminderen, ziet ook Instituut Clingendael dat daar in de praktijk nog weinig van terecht komt.

"Nederland lijkt er (...) voor te kiezen de strategische afhankelijkheid van de VS op het huidige niveau te handhaven, in het bijzonder voor de luchtmacht", schrijft Clingendael. "Ook op nieuwe systemen dreigt verdere afhankelijkheid, die vaak ook komt met risico's van samenwerking met invloedrijke en machtige Amerikaanse techmiljardairs die sterke politieke, en bij vlagen antidemocratische, opvattingen hebben."

Met andere woorden: er gebeurt bij Defensie te weinig om daadwerkelijk minder afhankelijk te worden van de VS, terwijl inmiddels duidelijk is dat de belangen van de Amerikanen en die van Nederland steeds vaker niet dezelfde zijn.

Kamerleden bezorgd

"PRO vindt deze ontwikkeling zeer onwenselijk. Nederland maakt zich hiermee nog afhankelijker, terwijl Nederland en Europa juist op haar eigen benen moeten staan", aldus PRO-Kamerlid Wimar Bolhuis. "Om dit te bereiken, pleit PRO voor een stappenplan tot afbouw van Amerikaanse militaire afhankelijkheid."

Ook D66-Kamerlid Michelle Jagtenberg vindt dat het echt anders moet. "Daarom kom ik vanmiddag met een concrete routekaart naar meer Europese soevereiniteit. Want voor de slagkracht van de krijgsmacht is het essentieel om zelf de juiste spullen en kennis te ontwikkelen en in huis te hebben."

Toch maakt niet iedereen zich zorgen. Oppositiepartij JA21 laat weten ook minder afhankelijk te willen worden, maar: "De VS is een van onze belangrijkste bondgenoten en levert uitstekend defensiematerieel, dus een hoger aandeel Amerikaanse inkoop is voor ons op zichzelf geen enkel probleem", zegt Kamerlid Annabel Nanninga.