Chaos bij bureau dat alimentatie int, ouders vragen vergeefs om hulp: 'Moeder barstte in tranen uit'

Als een ex-partner de alimentatie niet betaalt, of te weinig betaalt, kan het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) kosteloos worden ingeschakeld. Het bureau probeert dan eerst de betaling op gang te krijgen door te bemiddelen. Vaak met succes: in 2024 kwam in 75,4 procent van de verzoeken na tussenkomst van het LBIO de betaling alsnog tot stand. Zo werden dat jaar bijna zesduizend mensen geholpen.

Langer wachten op hulp

Maar nu is het er volgens elf medewerkers met wie RTL Nieuws sprak één grote chaos. Zij vertellen ons dat de werksfeer totaal verpest is en dat het ziekteverzuim mede daardoor enorm is toegenomen. Als gevolg daarvan moeten duizenden mensen veel langer wachten op hulp van de overheid.

Medewerkers beschrijven dat zij steeds meer met lood in hun schoenen naar het werk gaan, omdat ze merken dat ouders door de chaos bij het LBIO in de problemen komen. "Een moeder barstte in tranen uit aan de telefoon", vertelt een medewerker. "Ze had geen geld om een cadeautje voor haar zoon te kopen. Ze kon ook zijn verjaardag niet vieren omdat ze geen geld had voor slingers of taart voor visite."

Al die zorgen legden 'meerdere bezorgde medewerkers van het LBIO' op 8 juli vast in een brandbrief gericht aan de top van het ministerie van Justitie en Veiligheid. In die brief, die in het bezit is van RTL Nieuws, schrijven zij dat de werkdruk hoog is, de achterstanden oplopen en één team een ziekteverzuim van 50 procent kent.

Ook schrijven de LBIO-medewerkers: "Wij sturen deze brief anoniem en per post, omdat wij ons niet veilig voelen om onze naam bekend te maken." De medewerkers spreken van een sociaal onveilige werksfeer en een 'angstcultuur'. Ze schrijven dat collega's zich genegeerd, buitengesloten en geïntimideerd voelen en zich niet meer durven uitspreken."

Nadat RTL Nieuws gisteren vragen had gesteld aan het ministerie over het LBIO, stuurde staatssecretaris Claudia van Bruggen van Justitie gisteravond ineens een brief naar de Tweede Kamer waarin zij de problemen erkent. De D66-bewindsvrouw schrijft dat 'de uitvoering van taken door het LBIO onder druk' staat, dat het ziekteverzuim hoog is en dat mensen 'momenteel langer moeten wachten voordat zij door het LBIO geholpen worden'. Ook meldt zij dat de Arbeidsinspectie een onderzoek is gestart en dat de bedrijfsvoering 'niet op orde is'.

'De werkdruk was gierend hoog'

De problemen concentreren zich volgens meerdere medewerkers bij het team interventie. Dat team probeert achterstallige alimentatie weer op gang te krijgen. Ook interim-directeur Jacobine Geel erkent dat de werkdruk op die afdeling 'gierend hoog' is, blijkt uit een geluidsopname in bezit van RTL Nieuws. De hoeveelheid achterstallig werk noemt ze tijdens de interne bijeenkomst op 27 augustus 'eigenlijk niet meer te hanteren'. Geel zegt dat er stappen worden gezet om de situatie 'weer in de greep te krijgen en tot rust te brengen'.

Het LBIO en Jacobine Geel hebben nog niet op vragen van RTL Nieuws gereageerd.

Opvallend is dat Geel eerder voorzitter van het College voor de Rechten van de Mens was, en daar in opspraak raakte. In 2024 onderzocht een onafhankelijke commissie onder leiding van Winnie Sorgdrager meldingen over haar functioneren. De commissie stelde een patroon van stelselmatig negeren en uitsluiten vast en achtte meldingen over machtsuitoefening en psychologische onveiligheid deels gegrond. Een patroon van discriminatie werd juist niet vastgesteld.

Wachttijden lopen op

Volgens de elf medewerkers lopen de wachttijden verder op. "Je moet je voorstellen: je hebt alleen maar mensen aan de telefoon die klagen omdat hun problemen niet worden opgelost. En het zijn ook terechte klachten", schetst een medewerker. "Dit gaat niet alleen om geen kinderfeestje kunnen betalen, maar ook om brood op tafel."

Een andere medewerker zegt: "Het gaat mij aan het hart dat wij op dit moment niet in staat zijn om er volledig voor onze klanten te zijn. Ouders die ons om hulp vragen en misschien geen geld hebben om eten voor hun kinderen te kopen, ik krijg er zo'n buikpijn van."

Meerdere medewerkers zijn al lang in dienst bij het LBIO en zien zich voor het eerst in hun leven genoodzaakt om de noodklok te luiden. "De doorlooptijd is nu zo hoog, ik heb dat in al die jaren nog niet meegemaakt. Het is echt extreem", betoogt een medewerker.

"Collega’s stonden naast en achter elkaar, nu staan ze lijnrecht tegenover elkaar. Ik heb mij in al die jaren nooit zo onveilig gevoeld op mijn werk", vult een ander aan. Mede daardoor melden werknemers zich massaal ziek. Bij de afdeling interventie gaat het om een ziekteverzuim van 47 procent, blijkt uit cijfers in bezit van onze redactie.

De oplopende wachttijden en chaos op de werkvloer gaat werknemers niet in de koude kleren zitten. "Ik ben vandaag voor het eerst in mijn loopbaan bij de bedrijfsarts geweest en heb anderhalf uur lopen janken", zegt iemand.

Een ander vult aan: "Ik werk er al heel lang, al meer dan vijftien jaar. Ik heb het altijd omschreven als mijn tweede familie en dat is binnen een half jaar allemaal kapot gemaakt." Weer een andere collega betreurt: "De mensen die afhankelijk zijn van alimentatie betalen uiteindelijk de prijs voor wat er intern misgaat."

De mensen die bij het LBIO aankloppen, hebben vaak geen geld voor een advocaat of deurwaarder, weet bewindvoerder Sabina Podgorica, die ouders met financiële problemen helpt. Zij is één van de bewindvoerders die in augustus een brief kreeg, waarin ze werd gewezen op een wachttijd van tien weken. Terwijl het LBIO er in januari nog naar streefde om binnen tien werkdagen te antwoorden.

Schulden

"Als jij 300 euro per maand mist en dat duurt twee à drie maanden extra, dan loopt dat zo op naar duizend of vijftienhonderd euro", rekent de bewindvoerder voor. "Hoe langer dat duurt, hoe groter het risico dat iemand problematisch in schulden terechtkomt."

Als mensen maanden moeten wachten lopen de schulden volgens haar hard op en is de kans dat ex-partners er onderling nog uitkomen volgens haar steeds kleiner.