Oekraïense bevolking door 4 jaar oorlog keihard gekrompen: 'Demografische catastrofe'

Vandaag is het vier jaar geleden dat de invasie van Rusland begon. Het bevolkingsaantal is de afgelopen vier jaar bijzonder hard gekrompen. Het thema leeft erg in Oekraïne, en wordt vaak de 'demografische crisis' genoemd.

Voordat de oorlog in 2022 begon woonden er zo'n 42 miljoen mensen in Oekraïne. Nu schatten Oekraïense demografen dat er nog slechts 36 miljoen mensen zijn - een verschil van zes miljoen.

In 2025 stierven er drie keer zoveel Oekraïners als dat er werden geboren. Het geboortecijfer daalde met 4,5 procent ten opzichte van het jaar daarvoor.

Om te zorgen dat er in de toekomst nog wel genoeg Oekraïense kinderen worden geboren, kunnen soldaten nu hun sperma of eicellen gratis laten invriezen en opslaan.

Door alle stress die de oorlog met zich meebrengt worden soldaten minder vruchtbaar, maar door hun sperma in te vriezen kunnen ze later alsnog een kind krijgen.

Het sperma wordt tot drie jaar na de dood van een soldaat opgeslagen. Het betekent dat vrouwen ook nog zwanger kunnen worden van hun omgekomen partner als de partner daar bij leven schriftelijk toestemming voor geeft.

"Dit is een kleine stap om de demografische situatie te verbeteren", zegt Oksana Dmitrieva, een parlementslid dat heeft meegeschreven aan de wet die dit initiatief mogelijk maakt, tegen de BBC.

Al voordat de Russische invasie vier jaar geleden begon, was de Oekraïense bevolking aan het krimpen. Maar dat proces ging door de oorlog nog veel sneller.

De bevolking krimpt vanwege de oorlog en Russische bombardementen op steden, maar ook omdat mensen het land verlaten. Sinds 2022, toen Rusland de grote aanval op Oekraïne begon, kwamen er 4,7 miljoen vluchtelingen naar de Europese Unie.

Verreweg de meeste vluchtelingen zijn vrouwen en kinderen, omdat volwassen mannen onder de 60 jaar het land niet zomaar mogen verlaten.

"Veel vrouwen van vruchtbare leeftijd zijn naar het buitenland vertrokken, en hebben banden met hun Oekraïense mannen en partners verbroken", legt demograaf Oleksandr Hladoen uit in gesprek met de Oekraïense nieuwssite TSN.

"En het aantal geboorten daalt ook door de afname van de bevolking van Oekraïne zelf." Hoe kleiner de bevolking is, hoe minder mensen er zijn die kinderen kunnen krijgen.

En dan zitten er ook nog ongeveer een miljoen mensen in het Oekraïense leger, veelal mannen. Zij krijgen doorgaans weinig verlof om tijd door te brengen met hun gezinnen. In zo'n onzekere gezinssituatie wordt een kinderwens vaak uitgesteld.

Deze maand liet president Zelensky weten dat er de afgelopen vier jaar zeker 55.000 soldaten zijn gesneuveld aan het front. Het daadwerkelijke cijfer ligt naar verwachting nog een stuk hoger, omdat er ook veel vermiste soldaten zijn.

Zelensky vertelde niet hoeveel soldaten er worden vermist, maar zei alleen dat het ging om 'een groot aantal mensen'. Het is niet bekend of ze in Rusland gevangen zitten, zijn omgekomen, of ergens anders zijn.

Waar het Oekraïense dodental al erg hoog ligt, is het Russische cijfer nog veel hoger. Onafhankelijke onderzoekers van de Russische website Mediazona hebben samen met de BBC de namen achterhaald van 177.000 gesneuvelde Russische soldaten.