Iraanse AI-propaganda met Lego slaat aan in het Westen: 'Heel goed gevonden'

De video's volgen grotendeels dezelfde formule: rapteksten en Amerikaanse hiphopbeats gemonteerd over AI-gegenereerde beelden met legopoppetjes, die de regering-Trump belachelijk maken. Ze hameren ook op dezelfde, niet zo subtiele boodschap: Iran staat aan de winnende kant en Amerika voert een hopeloze strijd, gedreven door valse motieven.

De video's worden door pro-Iraanse accounts verspreid. De man achter één van die accounts, iemand die zichzelf Mr. Explosive noemt, geeft toe dat het Iraanse regime zijn 'klant' is. Maar eenmaal online gaan de video's al gauw een eigen leven leiden. Ze worden ontelbare keren gedeeld en miljoenen keren bekeken.

Met AI-video's zoals deze probeert Iran de 'meme-oorlog' te winnen:

Volgens Claes de Vreese, hoogleraar AI en politieke communicatie aan de Universiteit van Amsterdam, gaat Iran effectief te werk. "Iran heeft de meme‑cultuur gewoon heel goed begrepen: scherpe communicatie, humor en provocerende uitdrukkingsvormen."

Staatspropaganda is van alle tijden, benadrukt De Vreese. Wat AI-propaganda anders maakt, is het gemak waarmee die gemaakt kan worden. "Zij hebben nu iets in handen wat heel impactvol is, tegen heel lage kosten, maar heel goed gevonden in communicatiestijl en inhoud."

Beter dan een toespraak

Ook de vertelvorm is belangrijk. "Een grappige legovideo komt veel beter over dan een hooggeplaatste Iraniër die een toespraak houdt", zegt De Vreese.

Dat die boodschap impact heeft, ziet ook Amerika-kenner Kenneth Manusama. "Vroeger liep politieke propaganda via de pers en hoopte zo'n regime dat die door de media opgepikt zou worden. Nu kunnen ze het publiek direct bereiken via sociale media."

In de video’s positioneert Iran zich nadrukkelijk als verdediger van de onderdrukten. Zo verschijnt in een van de clips een legofiguur van George Floyd, de Afro-Amerikaanse man die in 2020 door de politie werd gedood. "We staan hier voor iedereen die ooit door jullie systeem onrecht is aangedaan", zingt de voice-over.

Die boodschap staat in schril contrast met de situatie in Iran zelf. Ook al zouden ze het willen, de meeste Iraniërs kunnen de video's niet bekijken vanwege de door de overheid opgelegde internetblokkade. 

Boodschap aan Amerika 

Maar voor Iran maakt dat weinig uit: de campagne lijkt heel duidelijk gericht op Amerikaanse socialemediagebruikers, onder wie de MAGA-achterban van Donald Trump. In meerdere video's wordt gesuggereerd dat de oorlog vooral wordt gevoerd voor Israël, of om de zogenoemde Epstein‑dossiers in de doofpot te houden. In één video valt een lego-Trump in een stapel Epstein-documenten terwijl de voice-over zingt: "De geheimen lekken uit, de druk neemt toe."

Op zichzelf is dat misschien niet heel overtuigend, zegt De Vreese. "Maar ze spelen slim in op discussies die er al zijn. Door daar content over te maken, zorgen ze dat die discussielijnen continu aanwezig zijn." 

Ook Manusama ziet dat effect. "Veel Trump-aanhangers waren niet blij met hoe hij het Epstein-dossier behandelde. De boodschap van Iran raakt daarmee een gevoelig thema binnen de MAGA-beweging."

Met deze simpele vertelvorm 'liften ze mee op een heel lang verhaal', zegt De Vreese. "Eén legoplaatje met 'Epstein' erop, en iedereen weet waar het over gaat."

Feitelijke onjuistheden

Kenmerkend voor propaganda: de video's bevatten ook feitelijke onjuistheden. Zo wordt in een van de clips een Amerikaanse piloot door Iran gevangengenomen, terwijl hij in werkelijkheid door de VS werd gered.

Iran is lang niet de enige speler in de oorlog die AI-propaganda verspreidt. Donald Trump deelt al langer AI-beelden via zijn persoonlijke kanalen én via officiële Witte Huis-accounts. Ook Israël deelt regelmatig AI‑gegenereerde memes over de oorlog.

Sinds de legovideo's viraal gaan, zijn meerdere pro‑Iraanse accounts verwijderd van sociale media. Maar nieuwe accounts verschijnen telkens weer. Volgens De Vreese is dat geen toeval. "Techbedrijven hebben eigenlijk geen belang om dit te bestrijden", zegt hij. "Het levert aandacht, verkeer en tijd op hun platform op. Dat zit in de kern van hun verdienmodel."