Oekraïne valt Moskou op grote schaal aan, hoe kan dat?

Het zou de meest succesvolle aanval op de hoofdstad zijn sinds het begin van de oorlog. Gisteren vuurde Oekraïne meer dan duizend drones af op doelen in Rusland. Onder meer olie-infrastructuur, fabrieken en woontorens in Moskou werden getroffen.

Rond Moskou staan naar schatting 130 luchtafweersystemen. Daarmee is het een van de best verdedigde gebieden van Rusland. Dat Oekraïne toch door die defensiering wist te dringen, is minder verbazend dan het lijkt, vindt defensie-expert Patrick Bolder van het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS). "De tijd dat de Russen gevoelige doelwitten veilig diep in Rusland konden wegstoppen, is voorbij."

Te veel te beschermen

Rusland is het grootste land ter wereld en lang werkte dat in Russisch voordeel. Strategische doelwitten zoals wapenfabrieken en olie-installaties lagen ver van het front. "Maar nu heeft Rusland simpelweg te veel te beschermen in een te groot land", legt Bolder uit.

Omdat de luchtverdediging over een enorm gebied moet worden verspreid, ontstaan gaten. Dat verklaart deels waarom Oekraïne doelen diep in Rusland kan raken, maar niet waarom zelfs goed verdedigde steden als Moskou worden getroffen.

Dat ligt volgens Bolder aan de enorme technologische vooruitgang die Oekraïne nu doormaakt. "Oekraïne ontwikkelt nieuwe AI-systemen waardoor drones veel minder gevoelig zijn voor elektronische verstoring", vertelt hij. Verstoring van signalen is een van de tactieken om drones van het juiste pad af te leiden. "Maar dat is steeds minder effectief", zegt Bolder.

Tegelijkertijd is het Oekraïne gelukt de productie van drones massaal op te schalen. "Rusland moet steeds meer raketten afschieten om die te onderscheppen", zegt Bolder. "Op een gegeven moment raken ze gewoon door hun voorraden heen."

Daarnaast speelt ook mee dat Oekraïne steeds meer de touwtjes in eigen handen heeft. "Oekraïne is minder afhankelijk van de VS en kan met eigen wapens diep in Rusland aanvallen", zegt Bolder. 

Beeld kantelt

Met grotere aantallen en betere drones weet Oekraïne de oorlog steeds dichter bij de gemiddelde Rus te brengen, ziet Rusland-correspondent Olaf Koens. "De oorlog wordt in Rusland geframed als iets dat ver weg gebeurt, waar jij als burger weinig van merkt", zegt hij. Maar dat beeld begint te kantelen.

Op onderstaande beelden is te zien hoe Oekraïense drones in Moskou inslaan:

"Want als er ineens drones inslaan in de buurt van Moskou, schrikken mensen echt", vertelt Koens. "Dit hadden ze niet verwacht." Dat is ook te zien in reacties van Russische burgers op de droneaanvallen dit weekend. "Ik had niet verwacht dat de oorlog ons zo zou treffen", zegt een jonge Russische dame in een Telegram-video. "Dat had ik echt nooit gedacht", herhaalt ze paniekerig.

Ook verzamelt Oekraïne met deze aanvallen steeds meer informatie over de Russische wapensystemen. "Ze testen nu ook bewust hoe goed de luchtafweer rond Moskou nog is", vertelt Koens. "En die blijkt helemaal niet zo goed."

Psychologische oorlogsvoering

Het is onderdeel van een bewuste strategie, vertelt Oekraïne-verslaggever Chris Colijn vanuit Kyiv. Het gaat voor de Oekraïners niet alleen om militaire doelwitten, maar ook om psychologische oorlogsvoering. "Ze maken de bevolking bang, ze maken Poetin bang", zegt Colijn. "En ze laten zien: wat jullie in Kyiv hebben gedaan, kunnen wij ook terug doen."

Met, zegt Colijn, één belangrijk verschil: "Oekraïne richt zich grotendeels op militaire doelen en olieraffinaderijen, Rusland laat raketten inslaan op flatgebouwen."

Toch is de droneoorlog lang niet eenzijdig, benadrukt Colijn. "Hoe succesvoller Oekraïne is met dit soort aanvallen, hoe groter het risico dat Rusland hard terugslaat." Dat bleek ook afgelopen nacht. Rusland wist zeker 524 drones en 22 raketten richting Oekraïne te lanceren. Daarbij is zeker één persoon gedood en zijn zo'n 30 mensen gewond geraakt.

"Aan de andere kant: Rusland bombardeert al vier jaar steden", voegt Colijn toe. "Dat gebeurde ook voordat Oekraïne op deze manier terugsloeg."

Recordaantallen

Want beide kanten voeren de dronestrijd enorm op. Afgelopen april vuurde Rusland 6583 drones af op Oekraïne. Dat is meer dan 2,5 keer zo veel als in dezelfde maand vorig jaar. Toch weet Oekraïne dit recordaantal te overtreffen. In maart lanceerde Oekraïne 7347 drones richting de Russen.

Het vermogen van Oekraïne om steeds vaker door Ruslands verdediging te prikken is significant, zegt defensie-expert Patrick Bolder. "Wat eerst het probleem was voor Oekraïne, een tekort aan manschappen, kan nu voor Rusland een tekort aan luchtverdediging worden."