Oekraïne boekt succes op de grond én in de lucht: 'Initiatief aan het kantelen'
Oekraïne heeft op dit moment de overhand aan het front. Volgens de gerenommeerde denktank Institute for the Study of War heeft het Russische leger in april en mei meer grondgebied verloren dan dat het veroverde. Afgelopen maand zou het gaan om 281 vierkante kilometer. Dat is iets meer dan de oppervlakte van de gemeente Amsterdam.
Omdat het front zich uitstrekt over 1200 kilometer, gaat het maar om beperkte stukjes grondgebied. "Jarenlang hadden de Russen het momentum aan het front. Nu houden ze elkaar in balans", zegt Oekraïne-verslaggever Chris Colijn. Eind vorig jaar moesten de Oekraïners nog honderden vierkante kilometers opgeven, zoals te zien is in onderstaande grafiek.
Bij de cijfers moet wel een kanttekening worden geplaatst. "Als Rusland controle verliest, wil het niet zeggen dat Oekraïne dat terrein wint", zegt Colijn. "Het gebied waar niemand controle over heeft, wordt steeds groter." De Oekraïners noemen dat ook wel de kill zone. Talloze drones houden alle bewegingen nauwlettend in de gaten, waardoor de kans op overleven klein is.
Commandoposten
Die ommekeer aan het front heeft meerdere oorzaken. De belangrijkste is de effectieve en massale inzet van drones. Vooral de middellangeafstandsdrones spelen een cruciale rol.
"Je ziet dat Oekraïne steeds meer logistieke doelen verder van het front aanvalt", zegt Han Bouwmeester, hoogleraar militaire operationele wetenschappen aan de Nederlandse Defensie Academie. "Denk aan opslagplaatsen en communicatiecentra. Daardoor stokt de aanvoer van brandstof en munitie en knijp je de keel dicht van de frontsoldaten."
Oorlog eist steeds zwaardere tol van Russen: 'Belastingen nog nooit zo hoog'
Daarnaast heeft het Kremlin grote moeite om het aantal soldaten op peil te houden. Oekraïense defensiebronnen melden dat vorige maand ruim 35.000 Russische soldaten werden gedood of verwond. Al vijf maanden op rij verliest Moskou meer soldaten dan het kan aanvullen, zei de Oekraïense defensieminister recent. Veruit het grootste deel komt om het leven door drones.
"We zien dat het initiatief aan het kantelen is", zegt Bouwmeester. "En voorlopig is Rusland nog niet in staat om Oekraïne aan het front af te stoppen." Van een keerpunt in de oorlog is overigens geen sprake, benadrukken defensie-experts.
Sint-Petersburg onder vuur
Ook door de lucht boekt Oekraïne succes. Door innovatie en de opgeschaalde droneproductie kan Kyiv tegenwoordig doelen dieper in Rusland treffen. Omdat het soms om grote aantallen drones tegelijk gaat, kan de Russische luchtafweer niet alles onderscheppen.
Vooral de aanvallen op olieraffinaderijen en -opslagplaatsen zijn de afgelopen tijd fors opgeschroefd. Kyiv wil voorkomen dat Rusland profiteert van de hoge olieprijs, waarmee de oorlogskas gespekt wordt. Door de aanvallen is de raffinage van olie met dertien procent gedaald vergeleken met vorig jaar. Sinds 2009 lag het niveau niet zo laag.
Vannacht was het opnieuw raak. Oekraïense drones troffen een olieterminal in de regio Sint-Petersburg, op zo'n 1100 kilometer van het front. Het oliecomplex is een van de grootste brandstofopslaglocaties van het land.
Op video's op sociale media zijn na de aanvallen dikke rookwolken te zien:
Vandaag begint op een steenworp afstand het Economisch Forum. Dat evenement is voor Moskou een van de belangrijkste politieke en economische bijeenkomsten van het jaar. Vrijdag houdt president Poetin een toespraak.
Zirkon-raketten
Andersom heeft Rusland de luchtaanvallen op Oekraïne fors opgevoerd. Afgelopen maand ging het om 8150 drones, meldt persbureau AFP. Dat aantal is veruit het hoogst sinds het begin van de oorlog. Daarbij zet Moskou steeds zwaardere raketten in, zoals hypersonische Zirkon-kruisraketten. Ook vuurde Rusland twee weken geleden de Oresjnik-raket af, die tien keer sneller dan het geluid gaat. Door de enorme snelheid zijn beide projectielen niet of nauwelijks te onderscheppen.
Poetin moet bezuinigen: Rusland overschrijdt oorlogsbudget fors
"Als je het accent gaat verleggen naar de lucht, dan wil dat zeggen dat je op het slagveld geen vooruitgang boekt", zegt Bouwmeester. "Op die manier hopen ze de moreel aan te tasten."
In Oekraïne bestaan wel zorgen over de beperkte voorraad luchtafweer. Hoeveel luchtafweerraketten Kyiv nog tot zijn beschikking heeft, is geheim. "Maar als Oekraïne alles op orde zou hebben, dan onderschept de luchtafweer zo'n 80 procent van de raketten", zegt Colijn. "Bij de laatste aanval was dat 55 procent. Dat suggereert dat Oekraïne weinig Patriotraketten meer over heeft."
