Airco of warmtepomp: wat koelt het beste en wat is beter voor je portemonnee?
Een airco maakt je huis snel flink wat graden koeler. Voor kwetsbare ouderen of chronisch zieken kan een airco zeker een uitkomst zijn. Maar nadelen zijn er ook, schreven we al eerder. Ze halen de warmte uit je huis en blazen die vervolgens naar buiten, waardoor het daar nog warmer wordt.
Ook zorgen ze voor extra CO2-uitstoot, zolang de elektriciteit in Nederland niet volledig groen is. Overdag geldt dit niet als je gebruik maakt van je eigen zonnestroom, maar in de avond en nacht wel. Ook voor je portemonnee is het op de iets langere termijn niet de beste optie, zo lijkt het.
Airco minder gebruikt
Een airco gebruik je volgens Milieu Centraal gemiddeld maar ongeveer 100 uur per jaar, en je betaalt er zo’n 2.500 euro voor. Een warmtepomp is een stuk duurder, gemiddeld 9.000 euro (na aftrek van subsidie), maar die gebruik je al snel 4.000 uur per jaar, vooral voor verwarming. Ook komen er steeds meer goedkopere modellen op de markt.
Daar staat weer tegenover dat een airco ook steeds vaker als verwarming wordt gebruikt. Uit onderzoek door TNO blijkt dat mensen hun woonkamer in de winter 2024/2025 gemiddeld gedurende 708 uur met een airco verwarmden, en de slaapkamer ruim 300 uur. Naar schatting heeft nu ongeveer 20 procent van de huishoudens een vaste airco.
Aantal airco’s in Nederland
Het aantal airco’s is recent spectaculair gestegen. In 2010 waren er nog nauwelijks airco's, terwijl er inmiddels meer dan 2 miljoen zijn geïnstalleerd, blijkt uit cijfers van het CBS. Sinds 2020 worden er volgens de Vereniging Warmtepompen structureel meer dan 250.000 per jaar verkocht.
Technisch gezien is een airco overigens ook een warmtepomp, een lucht-lucht warmtepomp, maar in dit artikel spreken we over airco’s, om verwarring te voorkomen.
De experts die RTL Nieuws sprak zeggen allemaal dat er meer aandacht moet komen voor het koelen van gebouwen, en niet alleen voor een 'warmtetransitie'. De zomers worden steeds heter en onze gebouwde omgeving is daar nog niet klaar voor, stellen meerdere deskundigen.
Van het gas af
Uiteindelijk is de bedoeling dat alle huizen van het gas af gaan en op een andere manier verwarmd worden. Een airco kan ook verwarmen, maar als het echt koud is buiten, kan dat vanwege het stroomverbruik flink in de papieren lopen. Bovendien is in sommige gevallen alsnog aanvullende verwarming nodig.
Ook zorgt een airco niet voor warm water, wat in combinatie met een voorraadvat bij een elektrische warmtepomp wel het geval is.
Airco rukt op in Nederlandse huizen, maar experts waarschuwen voor keerzijde
Een warmtepomp gebruik je dus het hele jaar door en zorgt voor warm (douche)water. Milieu Centraal stelt dan ook: "Hou het hoofd koel en geef die smak geld bewust uit aan iets waar je jaarrond iets aan hebt."
'Afgiftesysteem' bij warmtepomp bottleneck
Een warmtepomp die ook kan koelen lijkt dus beter. Toch is dit ook te makkelijk gezegd. Ook al zijn in principe alle warmtepompen technisch in staat om ook te koelen, in de praktijk zijn ze daar vaak niet geschikt voor, zegt voorzitter Frank Agterberg van de brancheorganisatie Vereniging Warmtepompen.
"Het probleem zit ‘m in de afgifte, als mensen radiatoren gebruiken die ze altijd al hadden bij een cv-ketel." Alleen in combinatie met vloerverwarming of speciale radiatoren is koelen met een warmtepomp goed mogelijk.
Vorige maand maakten we deze video over de snelle stijging van het aantal warme dagen boven de 35 graden in Nederland:
Bij traditionele radiatoren ontstaat namelijk condensvorming en is het koelvermogen te laag. Nieuwe typen radiatoren kunnen hier wel goed mee omgaan, maar daar hangt dan weer een flink prijskaartje aan.
Koelfunctie aantrekkelijk
Vereniging Eigen Huis (VEH) deed eerder onderzoek naar het koelen met een warmtepomp. Voor wie dit toch al overweegt is de koelfunctie van een warmtepomp een 'aantrekkelijke extra optie', laat de vereniging weten.
RIVM: hittegolf zorgde voor meer doden
Maar een vaste airco is doorgaans goedkoper dan een warmtepomp voor het hele huis. Dus wie alleen verkoeling zoekt op warme dagen, komt daar al snel op uit. Ook Robert Jan van Egmond van TKI Urban Energy, een innovatieprogramma voor de gebouwde omgeving, is niet zo negatief over de airco. Al valt hem wel iets op:
"Ik denk dat in bijna alle huishoudens deze discussie speelt. Maar in de warmtetransitie is elke euro er een te veel als het gaat om een alternatief voor aardgas. Terwijl, zodra het heet is we meteen een airco willen, en geld ineens minder een rol speelt."
Eén apparaat voor alles
Van Egmond: "Je ziet de laatste tijd een draai ten aanzien van de airco, nu we merken dat er met airco’s ook vaak wordt verwarmd." Maar het mooiste zou zijn, zegt hij, is als er één apparaat komt voor aardgasvrij verwarmen en – tapwater, met daarnaast een koelfunctie.
Want het risico bestaat dat mensen nu enigszins in een opwelling een airco kopen, daar ook gedeeltelijk hun huis mee verwarmen, maar straks alsnog een warmtepomp nodig hebben voor de winter en een warme douche.
