UWV legt vaker boetes op aan mensen met een biculturele achternaam
"Discriminatie en racisme zijn verwerpelijk, er is geen plek voor binnen het UWV", benadrukt UWV-woordvoerder Max Schouten tegenover RTL Z nadat zijn bedrijf maandagochtend officieel het boetekleed aandeed. Signalen hierover worden volgens de instantie altijd opgevolgd. Het handhaven van bijvoorbeeld uitkeringsfraude vindt plaats op basis van wettelijke kaders.
Uit intern onderzoek van het UWV, in handen van het AD en EenVandaag, en op basis van ruim 1600 dossiers, blijkt dat mensen met een biculturele achternaam in vergelijkbare gevallen harder worden aangepakt. Werknemers die het AD sprak, herkennen dat beeld en zeggen dat discriminatie en racisme regelmatig voorkomen op de afdeling Handhaving en onderdeel vormen van de cultuur. Klachten hierover worden volgens hen niet serieus genomen.
De afdeling Handhaving is verantwoordelijk voor het opsporen van misbruik en fraude met uitkeringen, en kan boetes opleggen aan mensen die volgens het UWV de regels hebben overtreden.
'Arabische Liga'
De bronnen spreken van 'lompe, harde opmerkingen die voor grappen moeten doorgaan'. Als er op een dag niet goed is schoongemaakt, wordt er bijvoorbeeld grappend gewezen naar een Turkse werknemer die niets met de schoonmaak te maken heeft. Managers die niet in Nederland zijn geboren, zouden bekend staan als de 'Arabische Liga'. Bij sollicitaties of handhaving zou de objectiviteit verdwijnen als er iemand van kleur bij betrokken is.
Onderzoek naar angstcultuur en werkdruk UWV: 'Probleem aanpakken'
Uit het interne handhavingsonderzoek van het UWV zelf blijkt dat ook, zeggen AD en EenVandaag. De onderzochte dossiers werden opgedeeld in cliënten met Nederlandse en niet-Nederlandse achternamen. Ook de verschillende regio's waarin het UWV actief is, zijn opgedeeld. In de regio Randstad Noord (o.a Amsterdam en Utrecht) hebben de onderzochte cliënten in 44 procent van de gevallen een biculturele achternaam. Die groep krijgt 74 procent van alle boetes opgelegd.
In district Zuid (o.a. Heerlen en Eindhoven) had 36 procent van de gecontroleerde cliënten een biculturele achternaam. Zij kregen 71 procent van de boetes opgelegd. Die boetes bleken daarbij fors hoger in deze regio, stelt de krant. Deze groep betaalde uiteindelijk 98 procent van de totaalsom van alle boetes.
Tot op de bodem
De uitkomsten van het interne onderzoek liggen al sinds december op het bureau van de Raad van Bestuur, zegt het AD. Minister Hans Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid werd niet op de hoogte gebracht. De minister zegt tegenover de krant dat hij wil dat dit 'tot op de bodem wordt uitgezocht' en er passende maatregelen komen.
Foutje met uitkering of toeslag wordt minder zwaar bestraft: 'Doorgeslagen fraudeaanpak heeft niet gewerkt'
Het UWV belooft die maatregelen, maar wel pas nadat een aanvullend onderzoek hiertoe - gestart in 2025 - is afgerond. Dat moet rond het einde van dit jaar het geval zijn, zegt woordvoerder Schouten. De uitkomsten uit het interne onderzoek dat in handen is van het AD zijn volgens hem niet representatief, omdat het is gedaan op aanwijzen van één werknemer en door één onderzoeker. "Dat betekent niet dat we de signalen niet serieus nemen", zegt hij.
Meer fouten
Schouten wil niet vooruitlopen op welke eventuele maatregelen het UWV kan nemen. Wel zegt hij dat het ministerie, zoals dat heet, ambtelijk geïnformeerd is over het lopende onderzoek.
Het UWV kampt al langer met de gevolgen van verschillende fouten die werden gemaakt. In 2024 werd bijvoorbeeld bekend dat Wajong- WIA of WW-uitkeringszaken opnieuw moesten worden beoordeeld. Inmiddels zijn er miljoenen aan schulden kwijtgescholden en hoeven mensen die een te hoge arbeidsongeschiktheidsuitkering kregen, dat niet terug te betalen. Dat kost het UWV veel geld.
Eugenie leefde van uitkering, nu vertelt ze studenten over armoede, zie je in deze video.
