Wat staat er te gebeuren op de NAVO-top? Vijf vragen en antwoorden
1.Wat staat er formeel op de agenda?
Hoog op de agenda staan de defensie-uitgaven. Vorig jaar in Den Haag werd afgesproken om die fors te verhogen vanwege de groeiende dreiging van met name Rusland. in 2035 besteden alle NAVO-landen tenminste 3,5 procent van hun totale uitgaven aan defensie, zo is afgesproken. De komende dagen wordt de balans opgemaakt en wordt er gekeken welke landen goed op weg zijn en wie achterblijft.
Deze dagen is het wat dat betreft 'showtime'. Doen de landen genoeg om dat doel te bereiken? Landen die tekortschieten kunnen erop rekenen dat ze daar stevig op worden aangesproken.
Een ander belangrijk onderwerp op de agenda is ook dit jaar weer de steun van het bondgenootschap aan Oekraïne. Er zal waarschijnlijk opnieuw uitgesproken worden dat de NAVO Oekraïne onvoorwaardelijk steunt. Niet alleen met woorden, maar ook met geld, wapens en ander defensiematerieel.
2.Zelensky is op de top, maar is toch geen NAVO-lid?
Zelensky is vaker te gast geweest op de NAVO-toppen. Maar zijn positie is inmiddels wel veranderd. Was hij vorig jaar in Den Haag nog meer de vragende partij die graag steun wilde, inmiddels wordt hij flink omarmd, zelfs door de Amerikanen.
Dat zit zo. Oekraïne doet aan het front waardevolle kennis en ervaring op over oorlogsvoering, onder meer met drones. Daar kwamen de Amerikanen ook achter toen ze in oorlog waren met Iran, en omliggende landen en Israël werden bestookt door drones. Toen kwam de kennis van de Oekraïners opeens goed van pas. Elk defensiebedrijf dat geïnteresseerd is in innovatie, zit op dit moment in Oekraïne en kijkt daar mee wat zij doen.
3.Trump komt ook. Komen er weer pijnlijke 'daddy-momenten' tussen Rutte en Trump?
Dat kun je nooit uitsluiten. Rutte wordt al een paar jaar de Trump-fluisteraar genoemd, zelfs voordat hij de hoogste baas van de NAVO werd. Hij weet de juiste toon te raken bij Trump, die hem steevast zijn goede vriend noemt. Over de methodes die Rutte gebruikt – vorig jaar noemde hij Trump ‘daddy’ – worden de schouders opgehaald door de bondgenoten.
"Niemand krijgt daar warme gevoelens bij, maar iedereen ziet het resultaat", zegt een hoge NAVO-diplomaat. "He brings home the bacon. Zolang hij resultaat blijft leveren vergeeft iedereen hem zijn methode. Daarnaast: in de NAVO houden we ons niet bezig met binnenlandse politiek."
4.Wat wordt er besloten, waar leidt deze top toe?
Iedereen verzekert dat er op deze top veel defensiedeals worden gesloten. De dag voor de belangrijkste vergadering van regeringsleiders, vandaag, staat geheel in het teken van de industrie. De vraag is ook hoe die een extra impuls kan krijgen om aan de grote vraag aan munitie en materieel te voldoen.
En ook niet onbelangrijk: in de slotverklaring spreken alle NAVO-landen nog een keer hun commitment uit voor de NAVO, en het beroemde artikel 5 van het NAVO-verdrag. Daarin staat dat een aanval op één, een aanval op allen is.
Tegelijkertijd voltrekt zich in hoog tempo een verandering in de relatie tussen de Verenigde Staten en de Europese NAVO-landen. De Amerikanen willen niet langer opdraaien voor de Europese defensie en voegen in hoog tempo de daad bij het woord. De transatlantische relatie wordt daarmee flink opgeschud. "Zie het als het hernieuwen van de huwelijksgelofte", aldus een betrokkene.
Daarnaast zal opnieuw steun en miljarden worden toegezegd aan Oekraïne in de oorlog tegen Rusland.
5.Wanneer is het een succes?
De top is een succes als al het bovenstaande gebeurt en er geen onverwachte gebeurtenissen zijn die de verhoudingen in het bondgenootschap op scherp stellen. En als de Amerikaanse president Trump met een goed gevoel naar huis gaat. Uiteindelijk was dat ook vorig jaar de belangrijkste reden dat de top in Den Haag als succes de geschiedenis in ging.
