Oorlog in Midden-Oosten: deze landen worden tegen hun zin meegesleurd

Ook afgelopen nacht meldden verschillende landen in het Midden-Oosten luchtaanvallen. In de Verenigde Arabische Emiraten viel een dode, in de Iraakse hoofdstad Bagdad is de Amerikaanse ambassade aangevallen met drones en raketten.

Iran, Israël, de Verenigde Staten, Koeweit, Saoedie-Arabië, Qatar, de Verenigde Arabische Emiraten, Libanon, Bahrein en Jordanië: het zijn allemaal landen die betrokken zijn bij de oorlog in het Midden-Oosten. 

Iran, VS en Israël

De VS en Israël voeren sinds eind februari aanvallen uit op Iran. Daarbij is inmiddels de opperste leider ayatollah Khamenei omgekomen. Gisteren zou ook een ander kopstuk van het Iraanse regime, Ali Larijani, zijn omgekomen bij een Israëlische aanval. Larijani werd gezien als een van de invloedrijkste figuren in Iran en een vertrouweling van de omgekomen Khamenei. 

Iran reageerde daarna meteen met tegenaanvallen op Israël en daarna ook op andere Amerikaanse militaire bases in de regio, zoals in Qatar en Koeweit. "Iran zegt al maanden: wie ons aanvalt, die krijgt de klappen terug", zegt Pepijn Nagtzaam, correspondent Midden-Oosten. 

"Het begint erop te lijken dat Israël en de VS dachten dat ze Iran veel sneller uitgeschakeld konden krijgen. Maar de reactie van Iran is behoorlijk fel en ook gericht op alle landen die zo'n Amerikaanse basis hebben. En die daarmee Amerika toestaan om Iran aan te vallen."

De reden dat de VS en Israël in eerste instantie met de aanvallen begonnen, is volgens president Trump duidelijk: Iran mag nooit over kernwapens beschikken. "Amerika en Israël hopen door zware bombardementen Iran op de knieën te krijgen zodat ze militair geen bedreiging meer vormen." Er is overigens tot nu toe geen bewijs geleverd dat Iran over kernwapens beschikt.

Hezbollah

Hezbollah is een belangrijke bondgenoot van Iran.  De groep zit voornamelijk in Zuid-Libanon, op de grens met Israël. Na de Israëlisch-Amerikaanse aanvallen op Iran begon Hezbollah raketten af te vuren op Israël. Dat land reageerde onder meer met luchtaanvallen. De Libanese regering meldde eerder dat al bijna 900 mensen waren omgekomen en meer dan 2000 mensen gewond zijn geraakt. Honderdduizenden zijn op de vlucht geslagen.

De Golfstaten zoals Qatar, Dubai en Saoedi-Arabië liggen dichtbij Iran. Zij zijn volgens correspondent Nagtzaam in een lastig parket geraakt. Aan de ene kant omdat in die staten Amerikaanse bases zijn gevestigd. Aan de andere kant omdat ze zich ook presenteren als plekken van stabiliteit, rust en veiligheid. 

Conflict escaleert

"De Golfstaten zitten hiermee enorm in hun maag. Ze willen niet betrokken raken bij de oorlog, maar ze worden er wel in meegenomen." Wat Iran ook doet, is het toerisme en de zakenwereld verstoren. Daarmee hoopt het land de Golfstaten druk op te leggen om Amerika te laten stoppen met de oorlog. 

Maar dat is toch wel een misrekening van de Iraniërs, stelt Nagtzaam. "Iran denkt: als we heel hard terugslaan, dan stoppen ze wel. En tegelijkertijd dachten Israël en de VS: dit knappen we wel even in een paar dagen op, dit kunnen we onder controle houden. Maar wat je vooral ziet, is dat het conflict verder escaleert."

In de video hieronder leggen we de rol van de Golfstaten in deze oorlog uitgebreider uit:

China, Rusland en Europa

Intussen staan landen als China en Rusland, normaal gezien bondgenoten van Iran, opvallend aan de zijlijn. "Rusland is volledig gericht op zijn eigen oorlog", stelt Nagtzaam. "Al levert het wel drones en wapens aan Iran en deelt het ook informatie met het land."

Ook China houdt zich buiten het conflict, al heeft het publiekelijk wel opgeroepen tot de-escalatie. Volgens Nagtzaam vooral gedreven door bezorgdheid over olie- en gasprijzen. Minder olie en gas op de markt betekent dat de gevolgen wereldwijd lange tijd voelbaar zullen blijven.

Europa zit in een lastige spagaat. De Amerikaanse president Trump zet grote druk op Europese landen: ofwel meedoen, ofwel Amerikaanse militaire toegang toestaan via luchtmachtbases of schepen in de Straat van Hormuz. De meeste Europese landen proberen hier koste wat kost buiten te blijven. 

"Spanje heeft aangegeven dat Amerikaanse vliegtuigen geen toegang krijgen tot hun bases, het Verenigd Koninkrijk staat die toegang wél toe", zegt Nagtzaam. "Over het algemeen richten Europese landen zich vooral op defensie en proberen ze te vermijden dat ze actief mee moeten vechten."

En dan is er Turkije, het land met het op één na grootste leger binnen de NAVO. Hoewel inmiddels meerdere raketten vanuit Iran in Turkije zijn onderschept, heeft het land er absoluut geen belang bij om betrokken te raken bij een oorlog met Iran. 

"Turkije vreest een grote stroom vluchtelingen en verdere regionale instabiliteit. Hoewel het belangrijke NAVO-radarposten en vliegvelden huisvest, houdt het land de deur bewust dicht voor een beroep op NAVO-artikel 5. Turkije probeert elke raketinslag zo klein en beperkt mogelijk te houden, om maar niet in de oorlog te worden getrokken."